مأذون از سلسله مراتب درجات باطنى ( اسماعيليه ) كه به معنى كسى است كه مجاز مىباشد . به مأذون اصول باطنى گفته شده و او مجاز است آنها را مطالعه كند . مأمون از خلفاى عباسى فرزند هارون كه پس از مرگ برادر به خلافت رسيد . چون به يارى ايرانيان روى كار آمده بود ، همواره حق خدمت ايشان را مىشناخت و جز به آنان اعتماد نداشت . از اين‌رو ، فضل بن سهل را كه از خاندانى زرتشتى و نومسلمانان بود وزارت داد . مأمون به اصرار فضل حكومت عراق را از طاهر بن حسين گرفت و به برادر او حسن بن سهل داد . مردم عراق كه از فرمانروايى حاكم ايرانى رضايت نداشتند ، در همه‌جا عليه او قيام كردند . در كوفه مردى به نام ابو السرايا يكى از علويان را به نام محمد بن ابراهيم معروف به ابن طباطبا به خلافت برداشت . حسن بن سهل كه عربها براى تحقير او ، وى را مجوس‌زاده مىخواندند نتوانست اين شورشها را فروبنشاند . در اين هنگام مأمون حضرت على بن موسى امام رضا ( ع ) امام هشتم شيعيان را به وليعهدى خود برگزيد . مأمون دختر خود ام حبيب را نيز به ازدواج آن حضرت درآورد و شعار عباسيان را كه لباس سياه بود تبديل به شعار علويان و لباس سبز كرد و عاقبت امام رضا ( ع ) را به شهادت رساند . در اواخر خلافت مأمون ، طاهر بن الحسين ذو اليمينين سردار معروف ايرانى كه حكومت خراسان را داشت ، دعوى استقلال كرد و يك روز در خطبهء نماز جمعه نام خليفه را حذف كرد . هرچند همان شب ناگهانى درگذشت و عمال پنهانى خليفه او را در نهان كشتند ، اما دعوى او مقدمهء استقلال خراسان بود . خليفه پس از وى پسرش طلحه را به حكومت خراسان گماشت . مأمون در 48 سالگى در شهر طوس در شام درگذشت ( 218 ه . ) . مأمونيان مأمونيان يا خوارزمشاهيان كه ابتداى كار ايشان مشخص و معلوم نيست . ابو على مأمون بن احمد بن محمد در سال 385 بر ابو عبد الله خوارزمشاه غالب آمد و به حكومت رسيد و در سال 387 درگذشت . سپس ابو نصر احمد بن مأمون به‌جاى وى نشست و خواهر سلطان محمود را به همسرى گرفت . در سال 304 ابو العباس مأمون بن مأمون جاى برادر را گرفت و بيوه وى را به نكاح درآورد . ابو العباس در سال 407 به دست سردارانش كشته شد و مملكت او را سلطان محمود تصرف كرد . دربار مأمونيان مركز بزرگانى چون « ابن سينا » ، « ابو ريحان » ، « ابو الخير خمار » ، « ابو نصر عراقى » و « ابو سهل مسيحى » بود . مأمونيان يا خوارزمشاهيان ابو على مأمون بن احمد بنى محمد در سال 385 ه . ق . بر ابو عبد الله خوارزمشاه غالب آمد و به حكومت رسيد و در سال 387 ه . ق . درگذشت . سپس ابو نصر احمد بن مأمون به‌جاى وى نشست و خواهر سلطان محمود را به زنى گرفت . در سال 301 ه . ق . ابو العباس مأمون بن مأمون جاى برادر را گرفت و بيوهء وى را به نكاح درآورد . ابو العباس در سال 407 ه . ق . به دست سردارانش كشته شد و مملكت او را سلطان محمود تصرف كرد . دربار مأمونيان مركز بزرگانى چون « ابن سينا » « ابو ريحان » « ابو الخير خمار » و « ابو نصر عراق » و « ابو سهل مسيحى » بود .